हिऱ्यापेक्षा मौल्यवान आहे ही वनस्पती याचे फायदे वाचून आश्चर्य वाटेल..जर कुठेही सापडली तर लगेच उचलून आणा..स्त्रीला आई आणि पुरुषाला बाप बनवणारी वनस्पती

आरोग्य

आपल्याला माहित आहे कि, आयुर्वेद हे मानवी जी वनाला लाभलेले एक बहुमोल असे वरदान आहे. अगदी वैदिक काळापासून भारतातील ऋषीमुनींनी आयुर्वेदाचा प्रसार केला होता आणि जर का दैनंदिन जी वनात काही छोटे मोठे आजार व्याधी असतात ज्यांचे महागाडे उपचार उपलब्ध असतात आणि ते परवडणे सर्वांनाच शक्य नसते शिवाय साईड इफेक्ट ऍ लर्जी यांचा सुद्धा धो का असतो तो वेगळाच.

पण आज आपण पाहणार आहोत अशा एका बहुगुणी वनऔषधी बद्दल ज्या वनस्पतीचे नाव आहे ‘गोखरू’/सराटा. गाईच्या पायाला गोखरूचा काटा टोचतो म्हणून गोक्षुर व खुरांचा वेध घेतो म्हणून गोखरू असते म्हणून हे नाव पडले आहे. तर आपल्याला कोणतेही आ जार असो जसे कि डायलीसिस, मू त्रपिंड विषयक आ जार, प्रज नन अक्षमता, यांसारख्या नाजूक गं भीर आ जारावर ही वनस्पती वरदानच आहे.

होय, सरपटी प्रकारात मोडणारी ही वनस्पती भारतात पावसाळ्याच्या सुरुवातीस सर्वत्र आढळते. लहान गोखरू व मोठे गोखरू असे दोन प्रकारात आढळतात. तरीही दोन्हीचे गुणध र्म मात्र सारखेच असतात. या वनस्पतीच्या फांदी आणि खोडावर दाट लव असते. पाने लंबगोलाकार किंचित टोकदार असतात. समोरासमोर ५-७ जोड्यामध्ये पाने असतात.

टोकाजवळ किंचित पांढर्‍या रंगाची असणारी पिवळी फुले पानांच्या बगलेत किंवा पानांसमोर हिवाळ्यात उगवतात. सराट्याची मुळे पांढर्‍या रंगाची मऊ रेशदार उसाच्या मुळासारखी असतात. गोखरूची फळे नेहमी पायांना, कपड्यांना, जनावरांच्या शरीराला, वाहनांच्या चाकांना चिकटत असल्याने ही वनस्पती ओळखायला सोप्पी आहे.

अन्न अपचन, भा जणे, हातपाय लचकणे, सूज, का पणे, खरचटणे असे अनेक छोट्या-मोठ्या तक्रारींपासून ते प्रज नन क्षमता -बाळबाळंतिणीची काळजी संगोपन व उ पचार यात सुद्धा अजूनही आयुर्वेदाचे अनन्य साधारण महत्त्व आहे. तसेच ही वनौषधी ओळखण्याची सोप्पी पद्धत म्हणजे त्या वनस्पतीला दिलेले शास्त्रीय द्विनाम.

रो गनिवारण वे दनाशमन शक्तीवर्धक असे वेगवेगळ्या प्रकारासाठी वनस्पतीचे सुद्धा निरनिराळे भाग जसे पान खोड मुळं यांनी अर्क, काढा, लेप, चूर्ण, गुटीका, आसवे असे बनवले जाते. तर मू त्रपिंड सं बंधित आ जारावर २५० ग्राम गोखरूचे फळ घेउन, त्यास थोडे कुटून, त्यात ४ लिटर पाणी घेऊन ते पाणी १ लिटर उकळून करावे. थंड झाल्यावर काचेच्या स्वच्छ बाटलीत ते गाळलेले पाणी भरून ठेवावे.

तसेच त्याचा चोथा हा फेकून द्यावा. आणि रोज सकाळी, काहीही न खातापिता रिकाम्या पोटी त्यापैकी १०० मिली पाणी कोमट करून प्यावे. हा काढा घेतल्यानंतर १ तास काहीही खाऊ पिऊ नये. गोक्षुराद्यवलेह, गोक्षुरादिगुग्गु्ळ, अश्मरीहर कषाय, गोखरूपाक, लघुपंचमूळ, दशमूळकाढा, वगैरे औषधे ही गोखरू पासून बनवलेली व बाजारात सहजरित्या उपलब्ध असणारी आहेत.

मु तखड्यावर गोखरुची भाजी हा रामबा ण उपाय आहे. तसेच कंबरदु खी, अंगदु खी यावर सुद्धा गोखरूची सुकी भाजी खाणे उत्तम उपाय आहे. आणि सर्वात महत्वाची गोष्ट म्हणजे आजच्या आधुनिक काळात अनेक लोकांना लैं गिक समस्यांचा सा मना करावा लागत आहे. पण लैं गिक दुर्बलतेत जर एक आपण गोखरू व तिळाचे चूर्ण मध व बकरीच्या दुधातून सेवन केले तर याचा खूप मोठ्या प्रमाणत आपल्याला फा यदा होतो.

तसेच धातूपु ष्टतेसाठी गोखरू, गुळवेल आणि आवळे समभाग घेऊन त्याचे चूर्ण दुधातून द्यावे. ग र्भस्थापक, शीतवी र्य असूनही वात पित्तशामक आहे. मधुमेहात गोक्षुरादि गुग्गुळ तीन गोळय़ा व रसायन चूर्ण एक चमचा बारीक करून घेतल्यास मू त्रपिंडच सक्षम होते. तसेच आपल्या शरीरातील लोहाची कमी दूर करते. तसेच उच्च र क्तदाब असल्यास आ रोग्यवर्धिनी, गोक्षुरादि गुग्गुळ व रसायन चूर्ण घ्यावे.

या प्रकारच्या अनेक आ जारांवर ही वनस्पती रामबा ण आहे, एक ना अनेक अशा तब्बल कमीत कमी २५ आ जारांवर ही वनस्पती प्रभावतेने काम करते. तसेच तुकारामांनी पण म्हटलं आहे. तुका म्हणे वाटे | पसरावे सराटे || ते उगाच नाही.. आशा आहे तुम्हाला दिलेली ही माहिती आवडली असेल. व्यक्ती तितक्या प्रकृती..तरी वैयक्तिक उ पचार हे वै द्यकीय सल्यानुसारच करावे हा काळजीपोटी दिलेला सल्ला..!

Leave a Reply

Your email address will not be published.